موثر بودن


هفت ستاره فاعل نیستند


بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار    ج‏۵۵    ص : ۲۱۷

الْإِحْتِجَاجُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ قَالَ سَأَلَ الزِّنْدِيقُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ مَا تَقُولُ فِيمَنْ زَعَمَ أَنَّ هَذَا التَّدْبِيرَ الَّذِي يَظْهَرُ فِي هَذَا «۱» الْعَالَمِ تَدْبِيرُ النُّجُومِ السَّبْعَةِ قَالَ ع يَحْتَاجُونَ إِلَى دَلِيلِ أَنَّ هَذَا الْعَالَمَ الْأَكْبَرَ وَ الْعَالَمَ الْأَصْغَرَ مِنْ تَدْبِيرِ النُّجُومِ الَّتِي تَسْبَحُ فِي الْفَلَكِ وَ تَدُورُ حَيْثُ دَارَتْ مُتْعِبَةً لَا تَفْتُرُ وَ سَائِرَةً لَا تَقِفُ ثُمَّ قَالَ وَ إِنَّ كُلَّ نَجْمٍ مِنْهَا مُوَكَّلٌ مُدَبَّرٌ فَهِيَ بِمَنْزِلَةِ الْعَبِيدِ الْمَأْمُورِينَ الْمَنْهِيِّينَ فَلَوْ كَانَتْ قَدِيمَةً أَزَلِيَّةً لَمْ تَتَغَيَّرْ مِنْ حَالٍ إِلَى حَالٍ قَالَ فَمَا تَقُولُ فِي عِلْمِ النُّجُومِ قَالَ هُوَ عِلْمٌ قَلَّتْ مَنَافِعُهُ وَ كَثُرَتْ مَضَرَّاتُهُ لِأَنَّهُ لَا يُدْفَعُ بِهِ الْمَقْدُورُ وَ لَا يُتَّقَى بِهِ الْمَحْذُورُ إِنْ أَخْبَرَ الْمُنَجِّمُ بِالْبَلَاءِ لَمْ يُنْجِهِ التَّحَرُّزُ مِنَ الْقَضَاءِ وَ إِنْ أَخْبَرَ هُوَ بِخَيْرٍ لَمْ يَسْتَطِعْ تَعْجِيلَهُ وَ إِنْ حَدَثَ بِهِ سُوءٌ لَمْ يُمْكِنْهُ صَرْفُهُ وَ الْمُنَجِّمُ يُضَادُّ اللَّهَ فِي عِلْمِهِ بِزَعْمِهِ أَنَّهُ يَرُدُّ قَضَاءَ اللَّهِ عَنْ خَلْقِهِ الْخَبَر

آسمان و جهان-ترجمه كتاب السماء و العالم بحار    ج‏۲   ص : ۱۸۷

در احتجاج (۱۹۱) از هشام بن حكم گفت: زنديقى از امام ششم پرسيد كه چه ميفرمائى در باره كسى كه پندارد، هر تدبيرى در اين جهانست تدبير هفت ستاره سياره است؟ امام عليه السّلام فرمود: نياز دارند دليلى بياورند كه تدبير اين جهان بزرگ و جهان كوچكتر همه از تدبير اخترانيست كه در فلك ميچرخند، و در جايگاه خود ميگردند، رنجبرانى كه ايست ندارند، و روندگانى كه باز نايستند راستى هر كدام آنها گماشته‏ اند و در فرمان ديگرى، چون بنده‏ هائى واداشته و باز داشته، و اگر قديم و ازلى بودند، از حالى بحالى دگرگون نميشدند.

گفت: در علم نجوم چه فرمائى؟ فرمود: آن دانشى است كم سود و پر زيان زيرا جلو مقدر را نگيرد و از ناگوارى پرهيز ندهد، اگر منجم ببلائى خبر دهد از قضايش رهائى نبخشد، اگر بخيرى گزارش دهد، نتواند در آن شتاب ورزد، و اگر بدو بدى رسد، دفعش نتواند، منجم با علم خدا در مبارزه است كه پندارد قضاى خدا را از خلقش ميگرداند