تایید امیرالمومنین ع


فرود ستاره به خانه علی ع


بحارالانوار   ج۳۵   ص۲۸۰  

مد، ]العمدة[ مَنَاقِبُ ابْنِ الْمَغَازِلِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَلَفٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ أَحْمَدَ الْمَالِكِيِّ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ الطَّائِيِّ عَنْ ثَوْبَانَ عَنْ دَاوُدَ عَنْ مَالِكِ بْنِ غَسَّانَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ انْقَضَّ كَوْكَبٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص انْظُرُوا إِلَى هَذَا الْكَوْكَبِ فَمَنِ انْقَضَّ فِي دَارِهِ فَهُوَ الْخَلِيفَةُ مِنْ بَعْدِي فَنَظَرُوا فَإِذَا قَدِ انْقَضَّ فِي مَنْزِلِ عَلِيٍّ ع فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى وَ النَّجْمِ إِذا هَوى

ترجمه مشابه:

(۱) انس گفت: در زمان پيامبر ستاره ‏اى فرود آمد، پيامبر گفت: به اين ستاره نگاه كنيد، در خانه هر كس فرود آيد او خليفه من پس از من است. پس نگاه كرديم و ديديم كه در منزل علىّ بن ابى طالب (ع) فرود آمده است. گروهى از مردم گفتند:

محمد در محبت على سرگشته است، پس خدا اين آيه را نازل كرد: «وَ النَّجْمِ إِذا هَوى‏  ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى‏  وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‏  إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى‏». ۹۱۱- همين مضمون با تغيير اندكى با سند ديگرى از انس بن مالك نقل شده است.


فرود ستاره به خانه علی ع


بحارالانوار   ج۳۵   ص۲۷۴  

لي، ]الأمالي للصدوق[ ابْنُ سَعِيدٍ عَنْ فُرَاتٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْهَمْدَانِيِّ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْهَاشِمِيِّ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ جُوَيْبِرٍ عَنِ الضَّحَّاكِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ صَلَّيْنَا الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ذَاتَ لَيْلَةٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ص فَلَمَّا سَلَّمَ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ أَمَا إِنَّهُ سَيَنْقَضُّ كَوْكَبٌ مِنَ السَّمَاءِ مَعَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَيَسْقُطُ فِي دَارِ أَحَدِكُمْ فَمَنْ سَقَطَ ذَلِكَ الْكَوْكَبُ فِي دَارِهِ فَهُوَ وَصِيِّي وَ خَلِيفَتِي وَ الْإِمَامُ بَعْدِي فَلَمَّا كَانَ قُرْبُ الْفَجْرِ جَلَسَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَّا فِي دَارِهِ يَنْتَظِرُ سُقُوطَ الْكَوْكَبِ فِي دَارِهِ وَ كَانَ أَطْمَعَ الْقَوْمِ فِي ذَلِكَ أَبِي الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمَّا طَلَعَ الْفَجْرُ انْقَضَّ الْكَوْكَبُ مِنَ الْهَوَاءِ فَسَقَطَ فِي دَارِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ يَا عَلِيُّ وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالنُّبُوَّةِ لَقَدْ وَجَبَتْ لَكَ الْوَصِيَّةُ وَ الْخِلَافَةُ وَ الْإِمَامَةُ بَعْدِي فَقَالَ الْمُنَافِقُونَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ وَ أَصْحَابُهُ لَقَدْ ضَلَّ مُحَمَّدٌ فِي مَحَبَّةِ ابْنِ عَمِّهِ وَ غَوَى وَ مَا يَنْطِقُ فِي شَأْنِهِ إِلَّا بِالْهَوَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ النَّجْمِ إِذا هَوى يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ خَالِقِ النَّجْمِ إِذَا هَوَى ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ يَعْنِي فِي مَحَبَّةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ ما غَوى وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى يَعْنِي فِي شَأْنِهِ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى

ترجمه مشابه: (امالی صدوق)

(۱) ۴- ابن عباس گفت يك شب نماز عشاء را با رسول خدا (ص) خوانديم و چون سلام داد بما رو كرده و فرمود امشب با سپيده دم اخترى از آسمان در خانه يكى از شماها سقوط كند و هر كه باشد او وصى و خليفه و امام بعد از من است، نزديك سپيده دم هر كدام در خانه خود نشستند و انتظار سقوط اختر را داشتيم و كسى كه بيشتر در آن طمع داشت پدرم عباس بود و چون سپيده دميد آن اختر از جا كند و در خانه على بن ابى طالب سقوط كرد رسول خدا (ص) بعلى (ع) فرمود اى على بدان كه مرا بنبوت مبعوث كرده وصيت و خلافت و امامت پس از من براى تو لازم شد، منافقان كه عبد اللّه بن ابى و يارانش بودند گفتند محمد در محبت عموزاده‏اش گمراه شده و در باره او از روى وحى سخن نميكند و خداى تبارك و تعالى نازل كرد قسم بستاره وقتى كه فرود شد خداى عز و جل ميفرمايد قسم بخالق نجم وقتى فرود آيد كه گمراه نشده صاحب شما يعنى در محبت على بن ابى طالب و از راه بدر نرفته و سخن نگويد بدلخواه يعنى در باره او، نيست آن جز وحى كه نازل شود.

(۱) ۵- در روايت ديگر طلوع اختر را مقارن طلوع خورشيد ياد كرده است. (۲) در روايت ديگر در اين موضوع ربيعه سعدى گويد از ابن عباس پرسيدم از گفته خداى عز و جل وَ النَّجْمِ إِذا هَوى‏ گفت مقصود اختريست كه با سپيده دم فرو افتاد و در خانه على بن ابى طالب سقوط كرد و پدرم عباس ميخواست آن ستاره در خانه او سقوط كند تا وصيت و خلافت و امامت از او باشد ولى خدا نخواست براى غير على بن ابى طالب باشد و اين فضل خداست كه بهر كه خواهد دهد و صلى اللَّه على محمد و آله الطاهرين.


نزول ستاره در خانه امیرالمومنین


بحارالانوار   ج۳۵   ص۲۸۱  

۸-  فر، ]تفسير فرات بن إبراهيم[ أَبُو الْحَسَنِ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدٍ الْأَسْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ انْقَضَّ نَجْمٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَنْ وَقَعَ هَذَا النَّجْمُ فِي دَارِهِ فَهُوَ الْخَلِيفَةُ فَوَقَعَ النَّجْمُ فِي دَارِ عَلِيٍّ ع فَقَالَ قُرَيْشٌ ضَلَّ مُحَمَّدٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى وَ النَّجْمِ إِذا هَوى ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى


سلام خورشید به امیر المومنین(ع)


بحارالانوار   ج۴۱   ص۱۸۱  

كنز، ]كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة[ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَكَرِيَّا عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَكِيمٍ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَسَنٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ ص ذَاتَ يَوْمٍ وَ رَأْسُهُ فِي حَجْرِ عَلِيٍّ ع إِذْ نَامَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ لَمْ يَكُنْ عَلِيٌّ ع صَلَّى الْعَصْرَ فَقَامَتِ الشَّمْسُ تَغْرُبُ فَانْتَبَهَ رَسُولُ اللَّهِ فَذَكَرَ لَهُ عَلِيٌّ ع شَأْنَ صَلَاتِهِ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ الشَّمْسَ كَهَيْئَتِهَا فِي وَقْتِ الْعَصْرِ وَ ذَكَرَ حَدِيثَ رَدِّ الشَّمْسِ فَقَالَ يَا عَلِيُّ قُمْ فَسَلِّمْ عَلَى الشَّمْسِ وَ كَلِّمْهَا فَإِنَّهَا سَتُكَلِّمُكَ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أُسَلِّمُ عَلَيْهَا قَالَ قُلْ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا خَلْقَ اللَّهِ فَقَالَتْ وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ يَا أَوَّلُ يَا آخِرُ يَا ظَاهِرُ يَا بَاطِنُ يَا مَنْ يُنْجِي مُحِبِّيهِ وَ يُوبِقُ مُبْغِضِيهِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص مَا رَدَّتْ عَلَيْكَ الشَّمْسُ وَ كَانَ عَلِيٌّ كَاتِماً عَنْهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص قُلْ مَا قَالَتْ لَكَ الشَّمْسُ فَقَالَ لَهُ مَا قَالَتْ فَقَالَ النَّبِيُّ ص إِنَّ الشَّمْسَ قَدْ صَدَقَتْ وَ عَنْ أَمْرِ اللَّهِ نَطَقَتْ أَنْتَ أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَاناً وَ أَنْتَ آخِرُ الْوَصِيِّينَ لَيْسَ بَعْدِي نَبِيٌّ وَ لَا بَعْدَكَ وَصِيٌّ وَ أَنْتَ الظَّاهِرُ عَلَى أَعْدَائِكَ وَ أَنْتَ الْبَاطِنُ فِي الْعِلْمِ الظَّاهِرُ عَلَيْهِ وَ لَا فَوْقَكَ فِيهِ أَحَدٌ أَنْتَ عَيْبَةُ عِلْمِي وَ خِزَانَةُ وَحْيِ رَبِّي وَ أَوْلَادُكَ خَيْرُ الْأَوْلَادِ وَ شِيعَتُكَ هُمُ النُّجَبَاءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

ابن عباس از عبدالعزیز بن یحیی، از محمد بن زکریا، از علی بن حکیم، از ربیع بن عبدالله، از عبدالله بن حسن، از امام باقر علیه السلام روایت کرد: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم روزی در حجره علی علیه السلام بود. پیامبر خوابیده بود و علی علیه السلام نماز عصر را نخوانده بود. خورشید در حال غروب بود. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بیدار شد. علی علیه السلام در باره نمازش با او سخن گفت: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم دعا کرد و خداوند خورشید را برگرداند چنان که در هیئت خود در وقت عصر در آسمان بود و حدیث ردّ الشمس را بیان کرد. به علی علیه السلام فرمود: ای علی! برخیز و بر خورشید سلام کن و با او سخن بگو زیرا خورشید با تو سخن خواهد گفت. علی علیه السلام برخاست و گفت: سلام بر تو ای مخلوق خدا. خورشید گفت: بر تو سلام باد ای اول و ای آخر، ای ظاهر و ای باطن. ای آن که دوستدارانش را نجات می‌دهد و وثیقه دشمنانش هست. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به او فرمود: پاسخ خورشید به تو چه بود؟ علی آن امر را پنهان می کرد. پس پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به او گفت: بگو: خورشید به تو چه گفت؟ و علی کلام خورشید را بیان کرد. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: قطعاً خورشید راست گفت و به امر خداوند سخن گفت، تو اولین مؤمنان هستی از نظر ایمان آوردن و تو آخرین جانشینانی. پس از من پیامبری نیست و پس از تو جانشینی نیست. تو تنها کسی هستی که بر دشمنانت ظاهر می شوی. تو تنها کسی هستی که در بردارنده علم آشکار شده بر اوست و در این امر احدی بالاتر از تو نیست. تو خزینه علم من و گنجینه وحی پروردگار منی. فرزندانت بهترین فرزندان هستند و پیروانت همان بزرگواران روز قیامت هستند.


بحارالانوار   ج۴۱   ص۱۷۷  

لي، ]الأمالي للصدوق[ الْقَطَّانُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ زَاذَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَكَّةَ خَرَجْنَا وَ نَحْنُ ثَمَانِيَةُ آلَافِ رَجُلٍ فَلَمَّا أَمْسَيْنَا صِرْنَا عَشَرَةَ آلَافٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْهِجْرَةَ فَقَالَ لَا هِجْرَةَ بَعْدَ فَتْحِ مَكَّةَ قَالَ ثُمَّ انْتَهَيْنَا إِلَى هَوَازِنَ فَقَالَ النَّبِيُّ ص لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع يَا عَلِيُّ قُمْ فَانْظُرْ كَرَامَتَكَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ كَلِّمِ الشَّمْسَ إِذَا طَلَعَتْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَ اللَّهِ مَا حَسَدْتُ أَحَداً إِلَّا عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ع فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ وَ قُلْتُ لِلْفَضْلِ قُمْ نَنْظُرْ كَيْفَ يُكَلِّمُ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع الشَّمْسَ فَلَمَّا طَلَعَتِ الشَّمْسُ قَامَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكِ أَيَّتُهَا الْعَبْدُ الصَّالِحُ الدَّائِبُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ رَبِّهِ فَأَجَابَتْهُ الشَّمْسُ وَ هِيَ تَقُولُ وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ يَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ ص وَ وَصِيَّهُ وَ حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ قَالَ فَانْكَبَّ عَلِيٌّ ع سَاجِداً شُكْراً لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ فَوَ اللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَامَ فَأَخَذَ بِرَأْسِ عَلِيٍّ ع يُقِيمُهُ وَ يَمْسَحُ وَجْهَهُ وَ يَقُولُ قُمْ حَبِيبِي فَقَدْ أَبْكَيْتَ أَهْلَ السَّمَاءِ مِنْ بُكَائِكَ وَ بَاهَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِكَ حَمَلَةَ عَرْشِهِ

امالى شيخ صدوق-ترجمه كمره ‏اى، متن، ص: ۵۸۹

(۱) ۱۴- ابن عباس گفت چون خداى عز و جل مكه را فتح كرد ما هشت هزار مرد مسلمان بوديم و شب كه شد ده هزار مسلمان شديم و رسول خدا (ص) قانون هجرت را لغو كرد و فرمود پس از فتح مكه هجرتى نيست گويد سپس بهوازن رسيدم و پيغمبر (ص) بعلى بن ابى طالب (ع) فرمود اى على برخيز و كرامت خداى عز و جل را نسبت بخود ملاحظه كن و چون آفتاب برآيد با او سخن كن ابن عباس گويد بخدا باحدى رشك نبردم جز در آن روز بعلى بن ابى طالب و بفضل گفتم برويم و ببينيم چطور على بن ابى طالب با آفتاب سخن مى‏گويد.

چون آفتاب برآمد على بن ابى طالب (ع) برخاست و گفت درود بر تو اى بنده خوب و فرمانبر و ادامه ده طاعت خدا پروردگارت، آفتاب در پاسخش مى‏گفت: درود بر تو اى برادر رسول خدا (ص) و وصى او و حجت خدا بر خلقش گويد على بسجده افتاد و شكر خداى عز و جل كرد، گويد بخدا ديدم رسول خدا برخاست و سر على را گرفت و او را بلند كرد و دست برويش كشيد و مى‏گفت حبيبم برخيز و كه اهل آسمان را از گريه خود گرياندى و خدا بوجود تو بحاملان عرش مباهات كرد.


بحارالانوار   ج۴۱   ص۱۶۹  

شف، ]كشف اليقين[ مُوَفَّقُ بْنُ أَحْمَدَ الْمَكِّيُّ عَنْ شَهْرَدَارَ عَنْ عُبْدُوسٍ عَنْ أَبِي الْفَرَجِ بْنِ سَهْلٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ زَكَرِيَّا الْعَلَائِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُوسَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ عَنِ النَّبِيِّ ص أَنَّهُ قَالَ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع يَا أَبَا الْحَسَنِ كَلِّمِ الشَّمْسَ فَإِنَّهَا تُكَلِّمُكَ قَالَ عَلِيٌّ ع السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الْعَبْدُ الْمُطِيعُ لِلَّهِ فَقَالَتِ الشَّمْسُ وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِمَامَ الْمُتَّقِينَ وَ قَائِدَ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِينَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ وَ شِيعَتُكَ فِي الْجَنَّةِ يَا عَلِيُّ أَوَّلُ مَنْ يَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ مُحَمَّدٌ ثُمَّ أَنْتَ وَ أَوَّلُ مَنْ يَحْيَا مُحَمَّدٌ ثُمَّ أَنْتَ وَ أَوَّلُ مَنْ يُكْسَى مُحَمَّدٌ ثُمَّ أَنْتَ ثُمَّ انْكَبَّ عَلِيٌّ سَاجِداً وَ عَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ بِالدُّمُوعِ فَانْكَبَّ عَلَيْهِ النَّبِيُّ ص فَقَالَ يَا أَخِي وَ حَبِيبِي ارْفَعْ رَأْسَكَ فَقَدْ بَاهَى اللَّهُ بِكَ أَهْلَ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ

كشف الغمة-ترجمه و شرح زواره‏اى، ج‏۱، ص: ۲۰۷

(۱) و در مناقب خوارزمى نقل ميكند از عبد الرحمن همدانى، و او از محمد طالقانى، و او از ابو مسلم، و او از امام حسن بن على العسكرى عليهما السلام، و هر يك بترتيب از پدر بزرگوار خود تا منتهى مى‏شود برسول اللَّه (ص) كه آن حضرت فرمود مر على بن ابى طالب (ع) را.

يا ابا الحسن تكلم كن آفتاب را كه او با تو تكلم خواهد كرد، امير المؤمنين (ع) گفت كه:

السلام عليك أى عبد مطيع حضرت بارى، آفتاب گفت و عليك السلام اى امير مؤمنان و أى امام متقيان و أى پيش‏رو مؤمنان مشهور معروف أى على تو و شيعه تو همه در بهشت خواهيد بود، يا على اول كسى كه زمين منشق از او شود محمد خواهد بود و ديگر تو، و اول كسى كه زنده گردد محمد باشد و بعد از آن تو، و اول كسى كه پوشيده شود محمد خواهد بود و بعد از آن تو، بعد از اين كلام امير المؤمنين بسجده افتاد و چشمهاى مبارك را پر آب كرده فرو ريخت، و حضرت رسول بروى در افتاد و فرمود كه: اى برادر و حبيب من سر بردار كه حق سبحانه و تعالى مباهات فرموده بتو أهل هفت آسمان را.


بحارالانوار   ج۴۱   ص۱۷۹  

مِنْ عُيُونِ الْمُعْجِزَاتِ الْمَنْسُوبِ إِلَى السَّيِّدِ الْمُرْتَضَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ الْجَوْهَرِيُّ عَنْ أَبِي طَالِبٍ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَنْبَارِ عَنْ أَبِي الْحُسَيْنِ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ التُّسْتَرِيِّ عَنْ أَبِي سَمِينَةَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ الْيَمَانِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَيْنَةَ عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ الْهِلَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ جُنْدَبَ بْنَ جُنَادَةَ الْغِفَارِيَّ قَالَ رَأَيْتُ السَّيِّدَ مُحَمَّداً ص وَ قَدْ قَالَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ إِذَا كَانَ غَداً اقْصِدْ إِلَى جِبَالِ الْبَقِيعِ وَ قِفْ عَلَى نَشَزٍ مِنَ الْأَرْضِ فَإِذَا بَزَغَتِ الشَّمْسُ فَسَلِّمْ عَلَيْهَا فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ أَمَرَهَا أَنْ تُجِيبَكَ بِمَا فِيكَ فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ خَرَجَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ مَعَهُ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ وَ جَمَاعَةٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ حَتَّى وَافَى الْبَقِيعَ وَ وَقَفَ عَلَى نَشَزٍ مِنَ الْأَرْضِ فَلَمَّا طَلَعَتِ الشَّمْسُ قَالَ ع السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا خَلْقَ اللَّهِ الْجَدِيدَ الْمُطِيعَ لَهُ فَسَمِعُوا دَوِيّاً مِنَ السَّمَاءِ وَ جَوَابَ قَائِلٍ يَقُولُ وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ يَا أَوَّلُ يَا آخِرُ يَا ظَاهِرُ يَا بَاطِنُ يَا مَنْ هُوَ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيمٌ فَلَمَّا سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ وَ الْمُهَاجِرُونَ وَ الْأَنْصَارُ كَلَامَ الشَّمْسِ صَعِقُوا ثُمَّ أَفَاقُوا بَعْدَ سَاعَاتِهِمْ وَ قَدِ انْصَرَفَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَنِ الْمَكَانِ فَوَافَوْا رَسُولَ اللَّهِ ص مَعَ الْجَمَاعَةِ وَ قَالُوا أَنْتَ تَقُولُ إِنَّ عَلِيّاً بَشَرٌ مِثْلُنَا وَ قَدْ خَاطَبَتْهُ الشَّمْسُ بِمَا خَاطَبَ بِهِ الْبَارِئُ نَفْسَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص وَ مَا سَمِعْتُمُوهُ مِنْهَا فَقَالُوا سَمِعْنَاهَا تَقُولُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا أَوَّلُ قَالَ صَدَقَتْ هُوَ أَوَّلُ مَنْ آمَنَ بِي فَقَالُوا سَمِعْنَاهَا تَقُولُ يَا آخِرُ قَالَ صَدَقَتْ هُوَ آخِرُ النَّاسِ عَهْداً بِي يُغَسِّلُنِي وَ يُكَفِّنُنِي وَ يُدْخِلُنِي قَبْرِي فَقَالُوا سَمِعْنَاهَا تَقُولُ يَا ظَاهِرُ قَالَ صَدَقَتْ بَطْنُ سِرِّي كُلِّهِ لَهُ قَالُوا سَمِعْنَاهَا تَقُولُ يَا مَنْ هُوَ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيمٌ قَالَ صَدَقَتْ هُوَ الْعَالِمُ بِالْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ الْفَرَائِضِ وَ السُّنَنِ وَ مَا شَاكَلَ ذَلِكَ فَقَامُوا كُلُّهُمْ وَ قَالُوا لَقَدْ أَوْقَعَنَا مُحَمَّدٌ ص فِي طَخْيَاءَ وَ خَرَجُوا مِنْ بَابِ الْمَسْجِدِ وَ قَالَ فِي ذَلِكَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَوْنِيُّ

إِمَامِي كَلِيمُ الشَّمْسِ رَاجِعُ نُورِهَا            فَهَلْ لِكَلِيمِ الشَّمْسِ فِي الْقَوْمِ مِنْ مِثْلٍ

اسرار آل محمد عليهم السلام، ص: ۶۴۹

ترجمه مشابه

(۱) سليم مى‏گويد: از ابو ذر شنيدم كه مى‏گفت:

آقايم محمّد صلى اللَّه عليه و آله را ديدم كه شبى به امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: فردا به كوه هاى بقيع برو و بر مكان بلندى از زمين بايست. وقتى خورشيد طلوع كرد بر آن سلام كن. خداوند تعالى به او دستور داده به تو با صفاتى كه دارى جواب دهد.

تكلم امير المؤمنين عليه السّلام با خورشيد در حضور ابو بكر و عمر و صحابه‏

(۲) فردا امير المؤمنين عليه السّلام بيرون آمد در حالى كه ابو بكر و عمر و عده‏اى از مهاجرين و انصار همراه آن حضرت بودند، تا به بقيع رسيدند و حضرت بر مكان بلندى از زمين ايستاد. همين كه خورشيد طلوع كرد حضرت فرمود: «سلام بر تو اى خلق جديد خدا كه مطيع او هستى».

صدايى از آسمان شنيدند و جواب گوينده ‏اى را كه مى ‏گفت: «سلام بر تو اى اوّل، و اى آخر، و اى ظاهر، و اى باطن، و اى كسى كه به هر چيزى عالم هستى»!

تعجّب و بيهوشى حاضران از تكلّم خورشيد

(۳) وقتى ابو بكر و عمر و مهاجرين و انصار سخن خورشيد را شنيدند از هوش رفتند.

آنان بعد از چند ساعت بهوش آمدند در حالى كه امير المؤمنين عليه السّلام از آن مكان رفته بود! همگى خود را به حضور پيامبر صلى اللَّه عليه و آله رسانيدند و عرض كردند: شما مى‏گوئى على بشرى مثل ما است. خورشيد او را با سخنانى مخاطب قرار داد كه خداوند خود را با آن مخاطب قرار داده است!!

تفسير گفتار خورشيد با امير المؤمنين عليه السّلام‏

(۱) پيامبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود: از او چه شنيديد؟ گفتند: از خورشيد شنيديم كه مى‏گفت: «سلام بر تو اى اوّل»! فرمود: راست گفته است، او اوّل كسى است كه به من ايمان آورده است.

گفتند: از خورشيد شنيديم كه مى‏گفت: «اى آخر»! فرمود: راست گفته است، او آخرين كسى است كه با من تجديد ديدار مى ‏كند. او مرا غسل و كفن مى‏ كند و مرا داخل قبرم مى ‏نمايد.

گفتند: از خورشيد شنيديم كه مى‏ گفت: «اى ظاهر»! فرمود: راست گفته است، همه علم من براى او ظاهر شده است.

گفتند: از خورشيد شنيديم كه مى‏ گفت: «اى باطن»! فرمود: راست گفته است. همه اسرارم در باطن اوست «۱».

گفتند: از خورشيد شنيديم كه مى‏ گفت: «اى كسى كه به هر چيزى عالم هستى»! فرمود:

راست گفته است. اوست عالم به حلال و حرام و واجبات و مستحبات و آنچه از اين قبيل است.

همه برخاستند و گفتند: «محمّد ما را در ظلمت انداخت»!! و بعد از درب مسجد بيرون رفتند.


بحارالانوار   ج۴۱   ص۱۷۰  

۷-  يج، ]الخرائج و الجرائح[ رُوِيَ عَنْ زَاذَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا فَتَحَ النَّبِيُّ ص مَكَّةَ وَ رَفَعَ الْهِجْرَةَ بِقَوْلِهِ لَا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ قَالَ لِعَلِيٍّ ع إِذَا كَانَ الْغَدُ كَلِّمِ الشَّمْسَ حَتَّى تُعْرَفَ كَرَامَتُكَ عَلَى اللَّهِ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا قُمْنَا فَجَاءَ عَلِيٌّ إِلَى الشَّمْسِ حِينَ طَلَعَتْ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكِ أَيَّتُهَا الْمُطِيعَةُ لِرَبِّهَا فَقَالَتِ الشَّمْسُ وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ يَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ وَ وَصِيَّهُ أَبْشِرْ فَإِنَّ رَبَّ الْعِزَّةِ يُقْرِئُكَ السَّلَامَ وَ يَقُولُ لَكَ أَبْشِرْ فَإِنَّ لَكَ وَ لِمُحِبِّيكَ وَ لِشِيعَتِكَ مَا لَا عَيْنٌ رَأَتْ وَ لَا أُذُنٌ سَمِعَتْ وَ لَا خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ فَخَرَّ ع سَاجِداً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص ارْفَعْ رَأْسَكَ حَبِيبِی فَقَدْ بَاهَى اللَّهُ بِكَ الْمَلَائِكَةَ  بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ اللَّهُمَّ يَا مَنْ دَلَعَ لِسَانَ الصَّبَاحِ بِنُطْقِ تَبَلُّجِهِ وَ سَرَّحَ قِطَعَ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ بِغَيَاهِبِ تَلَجْلُجِهِ وَ أَتْقَنَ صُنْعَ الْفَلَكِ الدَّوَّارِ فِي مَقَادِيرِ تَبَرُّجِهِ وَ شَعْشَعَ ضِيَاءَ الشَّمْسِ بِنُورِ تَأَجُّجِهِ يَا مَنْ دَلَّ عَلَى ذَاتِهِ بِذَاتِهِ وَ تَنَزَّهَ عَنْ مُجَانَسَةِ مَخْلُوقَاتِهِ وَ جَلَّ عَنْ مُلَائَمَةِ كَيْفِيَّاتِهِ يَا مَنْ قَرُبَ مِنْ خَطَرَاتِ الظُّنُونِ وَ بَعُدَ عَنْ مُلَاحَظَةِ الْعُيُونِ وَ عَلِمَ بِمَا كَانَ قَبْلَ أَنْ يَكُونَ يَا مَنْ أَرْقَدَنِي فِي مِهَادِ أَمْنِهِ وَ أَمَانِهِ وَ أَيْقَظَنِي إِلَى مَا مَنَحَنِي بِهِ مِنْ مِنَنِهِ وَ إِحْسَانِهِ وَ كَفَّ أَكُفَّ السُّوءِ عَنِّي بِيَدِهِ وَ سُلْطَانِهِ صَلِّ اللَّهُمَّ عَلَى الدَّلِيلِ إِلَيْكَ فِي اللَّيْلِ الْأَلْيَلِ وَ الْمُتَمَسِّكِ مِنْ أَسْبَابِكَ بِحَبْلِ الشَّرَفِ الْأَطْوَلِ وَ النَّاصِعِ الْحَسَبِ فِي ذِرْوَةِ الْكَاهِلِ الْأَعْبَلِ وَ الثَّابِتِ الْقَدَمِ عَلَى زَحَالِيفِهَا فِي الزَّمَنِ الْأَوَّلِ وَ عَلَى آلِهِ الْأَخْيَارِ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَبْرَارِ وَ افْتَحِ اللَّهُمَّ لَنَا مَصَارِيعَ الصَّبَاحِ بِمَفَاتِيحِ الرَّحْمَةِ وَ الْفَلَاحِ وَ أَلْبِسْنِي اللَّهُمَّ مِنْ أَفْضَلِ خِلَعِ الْهِدَايَةِ وَ الصَّلَاحِ وَ اغْرِسِ اللَّهُمَّ بِعَظَمَتِكَ فِي شِرْبِ جَنَانِي يَنَابِيعَ الْخُشُوعِ وَ أَجْرِ اللَّهُمَّ لِهَيْبَتِكَ مِنْ آمَاقِي زَفَرَاتِ الدُّمُوعِ وَ أَدِّبِ اللَّهُمَّ نَزَقَ الْخُرْقِ مِنِّي بِأَزِمَّةِ الْقُنُوعِ إِلَهِي إِنْ لَمْ تَبْتَدِئْنِي الرَّحْمَةُ مِنْكَ بِحُسْنِ التَّوْفِيقِ فَمَنِ السَّالِكُ بِي إِلَيْكَ فِي وَاضِحِ الطَّرِيقِ وَ إِنْ أَسْلَمَتْنِي أَنَاتُكَ لِقَائِدِ الْأَمَلِ وَ الْمُنَى فَمَنِ الْمُقِيلُ عَثَرَاتِي مِنْ كَبَوَاتِ الْهَوَى وَ إِنْ خَذَلَنِي نَصْرُكَ عِنْدَ مُحَارَبَةِ النَّفْسِ وَ الشَّيْطَانِ فَقَدْ وَكَلَنِي خِذْلَانُكَ إِلَى حَيْثُ النَّصَبِ وَ الْحِرْمَانِ إِلَهِي أَ تَرَانِي مَا أَتَيْتُكَ إِلَّا مِنْ حَيْثُ الْآمَالِ أَمْ عَلِقْتُ بِأَطْرَافِ حِبَالِكَ إِلَّا حِينَ بَاعَدَتْ بِي ذُنُوبِي عَنْ دَارِ الْوِصَالِ فَبِئْسَ الْمَطِيَّةُ الَّتِي امْتَطَتْ نَفْسِي مِنْ هَوَاهَا فَوَاهاً لَهَا لِمَا سَوَّلَتْ لَهَا ظُنُونُها وَ مُنَاهَا وَ تَبّاً لَهَا لِجُرْأَتِهَا عَلَى سَيِّدِهَا وَ مَوْلَاهَا إِلَهِي قَرَعْتُ بَابَ رَحْمَتِكَ بِيَدِ رَجَائِي وَ هَرَبْتُ إِلَيْكَ لَاجِئاً مِنْ فَرْطِ أَهْوَائِي وَ عَلَّقْتُ بِأَطْرَافِ حِبَالِكَ أَنَامِلَ وَلَائِي فَاصْفَحِ اللَّهُمَّ عَمَّا كُنْتُ أَجْرَمْتُهُ مِنْ زَلَلِي وَ خَطَائِي وَ أَقِلْنِي مِنْ صَرْعَةِ دَائِي إِنَّكَ سَيِّدِي وَ مَوْلَايَ وَ مُعْتَمَدِي وَ رَجَائِي وَ أَنْتَ غَايَةُ مَطْلُوبِي وَ مُنَايَ فِي مُنْقَلَبِي وَ مَثْوَايَ إِلَهِي كَيْفَ تَطْرُدُ مِسْكِيناً الْتَجَأَ إِلَيْكَ مِنَ الذُّنُوبِ هَارِباً أَمْ كَيْفَ تُخَيِّبُ مُسْتَرْشِداً قَصَدَ إِلَى جَنَابِكَ سَاعِياً أَمْ كَيْفَ تَرُدُّ ظَمْآنَ وَرَدَ عَلَى حِيَاضِكَ شَارِباً كَلَّا وَ حِيَاضُكَ مُتْرَعَةٌ فِي ضَنْكِ الْمُحُولِ وَ بَابُكَ مَفْتُوحٌ لِلطَّلَبِ وَ الْوُغُولِ وَ أَنْتَ غَايَةُ السَّئُولِ وَ نِهَايَةُ الْمَأْمُولِ إِلَهِي هَذِهِ أَزِمَّةُ نَفْسِي عَقَلْتُهَا بِعِقَالِ مَشِيَّتِكَ وَ هَذِهِ أَعْبَاءُ ذُنُوبِي دَرَأْتُهَا بِعَفْوِكَ وَ رَحْمَتِكَ وَ هَذِهِ أَهْوَائِيَ الْمُضِلَّةُ وَكَلْتُهَا إِلَى جَنَابِ لُطْفِكَ وَ رَأْفَتِكَ فَاجْعَلِ اللَّهُمَّ صَبَاحِي هَذَا نَازِلًا عَلَيَّ بِضِيَاءِ الْهُدَى وَ بِالسَّلَامَةِ فِي الدِّينِ وَ الدُّنْيَا وَ مَسَائِي جُنَّةً مِنْ كَيْدِ الْأَعْدَاءِ وَ وِقَايَةً مِنْ مُرْدِيَاتِ الْهَوَى إِنَّكَ قَادِرٌ عَلَى مَا تَشَاءُ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَ بِحَمْدِكَ مَنْ ذَا يَعْرِفُ قَدْرَكَ فَلَا يَخَافُكَ وَ مَنْ ذَا يَعْلَمُ مَا أَنْتَ فَلَا يَهَابُكَ أَلَّفْتَ بِقُدْرَتِكَ الْفِرَقَ وَ فَلَقْتَ بِلُطْفِكَ الْفَلَقَ وَ أَنَرْتَ بِكَرَمِكَ دَيَاجِيَ الْغَسَقِ وَ أَنْهَرْتَ الْمِيَاهَ مِنَ الصُّمِّ الصَّيَاخِيدِ عَذْباً وَ أُجَاجاً وَ أَنْزَلْتَ مِنَ الْمُعْصِراتِ ماءً ثَجَّاجاً وَ جَعَلْتَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ لِلْبَرِيَّةِ سِراجاً وَهَّاجاً مِنْ غَيْرِ أَنْ تُمَارِسَ فِيمَا ابْتَدَأْتَ بِهِ لُغُوباً وَ لَا عِلَاجاً فَيَا مَنْ تَوَحَّدَ بِالْعِزِّ وَ الْبَقَاءِ وَ قَهَرَ الْعِبَادَ بِالْمَوْتِ وَ الْفَنَاءِ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْأَتْقِيَاءِ وَ اسْمَعْ نِدَائِي وَ اسْتَجِبْ دُعَائِي وَ حَقِّقْ بِفَضْلِكَ أَمَلِي وَ رَجَائِي يَا خَيْرَ مَنِ انْتُجِعَ لِكَشْفِ الضُّرِّ وَ الْمَأْمُولِ لِكُلِّ عُسْرٍ وَ يُسْرٍ بِكَ أَنْزَلْتُ حَاجَتِي فَلَا تَرُدَّنِي مِنْ سَنِيِّ مَوَاهِبِكَ خَائِباً يَا كَرِيمُ يَا كَرِيمُ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ ثُمَّ يَسْجُدُ وَ يَقُولُ إِلَهِي قَلْبِي مَحْجُوبٌ وَ نَفْسِي مَعْيُوبٌ وَ عَقْلِي مَغْلُوبٌ وَ هَوَائِي غَالِبٌ وَ طَاعَتِي قَلِيلٌ وَ مَعْصِيَتِي كَثِيرٌ وَ لِسَانِي مُقِرٌّ وَ مُعْتَرِفٌ بِالذُّنُوبِ فَكَيْفَ حِيلَتِي يَا سَتَّارَ الْعُيُوبِ وَ يَا عَلَّامَ الْغُيُوبِ وَ يَا كَاشِفَ الْكُرُوبِ اغْفِرْ ذُنُوبِي كُلَّهَا بِحُرْمَةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ يَا غَفَّارُ يَا غَفَّارُ يَا غَفَّارُ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ

الخرائج و الجرائح، ج‏۲، ص: ۵۴۴

قسمتی از ترجمه

(۱) ۵- ابن عباس مى‏گويد: وقتى كه مكّه فتح شد و هجرت پايان يافت و پيامبر اكرم فرمود: «بعد از فتح، هجرتى نيست» به على- عليه السّلام- فرمود: روز بعد با

خورشيد سخن بگو تا بدانى كه چه كرامتى نزد خداوند دارى.

وقتى كه صبح شد، برخاستيم. هنگام طلوع خورشيد، على- عليه السّلام- به طرف آن رفت و گفت: سلام بر تو اى مطيع و فرمانبردار پروردگارش! خورشيد گفت: و عليك السّلام اى برادر رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- و جانشين او! تو را مژده باد؛ چون پروردگار عزت، به تو سلام مى‏رساند و به تو مى‏گويد: تو را مژده باد؛ چون براى تو و دوستداران تو و شيعيان تو، نعمتهايى (در بهشت) است كه نه چشمى ديده و نه گوشى شنيده و نه به قلب بشرى خطور كرده است. در اين هنگام، على- عليه السّلام- به سجده افتاد.

رسول خدا فرمود: اى دوست و حبيب من! سر خود را بلند كن، چون خداوند متعال بخاطر تو، به فرشتگان مباهات مى‏كند «۱».

صحيفه علويه، متن‏فارسى، ص: ۲۹۵

قسمت دیگری از ترجمه

(۱)

دعاى صباح‏

(۲) بنام خداوند بخشاينده مهربان خدايا اى كسى كه بيرون كشيد زبان صبحدم را ببيان تابناك آن، و پراكنده ساخت پاره‏هاى شب تاريك را با آن توده‏هاى سياه سرگردانى كه داشت، و محكم ساخت ساختمان اين چرخ گردون را در اندازه‏ها و گردشهاى زيبايش، و پرتو افكن ساخت تابش خورشيد را با نور فروزان و گرم آن، اى كه راهنمائى كرد بر خودش بخودش، و منزه است از همجنسى (و مشابهت با) مخلوقش و برتر است از سنخيت يا چگونگيهاى عالم خلقت، اى كسى كه نزديك است بگمانهائى كه (در باره او) بر دل خطور كند، ولى دور است از چشم انداز ديدگان، و ميداند آنچه را شود پيش از شدنش، اى كسى كه مرا در گهواره آسايش و امنيت خود بخواب برد، و براى استفاده از نعمتها و بخششهاى بيدريغش كه بمن ارزانى داشته بيدارم كرد، و پنجه‏هاى بدخواهان را بدست قدرت و سلطنت خويش از من باز داشته، درود فرست بر آن راهنماى بسوى تو در شب بسيار تار (جاهليت)، و آن كس كه در ميان اسباب و وسايل تو بلندترين ريسمان شرف را گرفت، و آن كس كه حسب پاك و خالصش بر بلندترين شانه‏هاى مردان عالم قرار داشت، و آن ثابت قدم بر روى لغزشگاهها در آن زمان پيشين، و بر خاندان نيكوكار برگزيده خوش كردارش، و بگشا خدايا لنگه‏هاى در بامدادان را به كليدهاى رحمت و رستگارى، و بپوشانم خدايا از بهترين خلعتهاى هدايت و شايستگى و بجوشان خدايا بعظمت خويش در جويبار دلم چشمه‏هاى خشوع، و جارى‏

ساز (۱) خدايا براى هيبتت از گونه‏هايم مشك‏هاى اشك، و ادب كن خدايا سبك مغزى و تندخوئى مرا بمهارهاى قناعت (يا خوارى در سؤال)، خدايا اگر رحمت تو در ابتدا از روى حسن توفيق بسراغ من نمى‏آمد پس چه كسى بود كه مرا در اين راه روشن بسويت آرد، و اگر حلم و بردبارى تو مرا بدست آرزو و ميل سركش سپارد پس چه كسى لغزشهاى مرا از زمين خوردنهاى هوى و هوس ناديده بگيرد، و اگر در هنگام جنگ با نفس و شيطان يارى تو (شامل حالم) نباشد مسلما همان يارى نكردنت مرا بدست رنج و حرمان سپارد، خدايا تو بخوبى مرا مى‏بينى كه نزدت نيامده‏ام جز از راه آرزوها، (و آنها بود كه مرا بدرگاهت آورد) يا شده كه بسر رشته‏هاى فضل و كرمت چنگ زنم جز وقتى كه گناهانم مرا از خانه وصال دور سازد، پس چه بد مركبى است اين مركب هوى و هوس كه نفس من بر آن سوار شده، پس واى بر اين نفس كه گمانهاى باطل و آرزوهاى بيجايش در نزد او جلوه كرد، و نابود باد كه بر آقا و مولاى خويش دليرى كرد، خدايا من در رحمتت را بدست اميدم كوبيدم، و از فرط هواهاى نفسانى با حال پناهندگى بسوى تو گريختم، و بند كردم بسر رشته‏هاى كرمت انگشتان دوستيم را، پس در- گذر خدايا از جرمهائى كه من از روى لغزش و خطا كردم، و نگاهم دار از حمله بيماريم كه (دچار گشته‏ام) زيرا كه توئى آقا و مولايم و تكيه‏گاه و اميدم، و توئى منتهاى خواسته و آرمانم در دنيا و عقبايم، خدايا چگونه برانى از درگاهت بيچاره‏اى را كه در حال فرار از گناهان بتو پناه آورده، يا چگونه نوميد سازى راهجوئى را كه شتابان آهنگ حضرت ترا كرده؟

يا چگونه بازگردانى تشنه‏اى را كه براى نوشيدن (آب) بر سر حوضهاى تو آمده؟ نه هرگز چنين نخواهى كرد با اينكه حوضهاى (پر فيضت) در سخت ترين خشكساليها لبريز است، و در خانه‏ات براى خواستن و ورود باز است، و توئى انتهاى خواسته (خواستاران)، و منتهاى آرزوى (آرزومندان)،

(۱) خدايا اين مهارهاى نفس من است كه به پاى بند مشيت تو بسته است، و اين است بارهاى سنگين گناهانم كه باميد عفو و رحمتت بر زمين نهادم، و اين است هوسهاى گمراه‏كننده‏ام كه بآستان لطف و مهرت سپردم، پس اى خدا اين بامداد مرا چنان مقرر كن كه با انوار هدايت و سلامت در دين و دنيا بر من فرود آيد، و شامم را سپرى از نيرنگ خطرناك دشمنان، و پناهگاهى از پرتگاههاى هوى و هوس قرار ده، كه تو بر هر چه بخواهى توانائى ملك و سلطنت را بهر كه خواهى ميدهى، و از هر كه خواهى برگيرى، و عزت دهى هر كه را خواهى، و خوار كنى هر كه را خواهى، همه خوبيها بدست تو است، و تو بر هر چيز توانائى شب را در روز فرو برى، و روز را در شب در آورى، زنده را از مرده بيرون آورى، و مرده را از زنده برون آرى، و بهر كه خواهى بى‏حساب روزى دهى، معبودى جز تو نيست، منزهى تو خدايا، و حمد ترا گويم، كيست كه قدر ترا بشناسد، و از تو نترسد، و كيست كه نداند تو كيستى، و از تو نهراسد، تو با قدرت خويش هر جدائى را گرد آورى و بلطف خويش سپيده دم را شكافتى و بكرم خود تاريكي هاى شديد شب را روشن كردى، و روان كردى آبهاى شيرين و شور را از دل سنگهاى سخت و محكم، و فرو ريختى از ابرهاى فشرده آبى ريزان و فراوان، و قرار دادى خورشيد و ماه را براى مردمان چراغى فروزان، بى‏آنكه در آغازى كه (بآفرينش) كردى دچار خستگى و تعب گردى، يا بچاره‏جوئى محتاج شوى، اى آنكه در عزت و بقاء يگانه است، و بندگانش را بوسيله مرگ و نابودى مقهور خويش كرده، درود فرست بر محمد و خاندان پرهيزكارش، و فرياد مرا بشنو و دعايم را باجابت مقرون ساز، و بفضل خويش آرزو و اميد مرا تثبيت كن، اى بهترين كسى كه خوانده شدى براى بر- طرف كردن گرفتارى و آرزوشده‏اى براى هر سختى و آسانى، فرود آوردم بار

حاجتم را بدرگاهت پس مرا از عطاياى عالى (و سنگين قيمت) خود نااميد باز نگردان، اى كريم، اى كريم اى كريم، برحمت خود اى مهربانترين مهربانان، درود خدا بر بهترين آفريدگانش محمد و خاندان پاكش همگى. (۱) پس هفت مرتبه بگو: «بكرمك» (يعنى ببزرگواريت) آنگاه بگو:

«يا لطيف» (اى مهربان) پس هفت مرتبه بگو: «بلطفك» (بمهرت) آنگاه بگو «يا عزيز» (اى با عزت) بعد از آن هفت مرتبه بگو «بعزتك» (يعنى- بعزتت) آنگاه بگو:

پروردگارا باز كن سينه‏ام را و آسان گردان كارم را و گره از زبانم بگشا كه گفتارم را بفهمند، و مرا ببهترين حالات باز گردان، و هر آفت و بلا و آسيبى را از من دور گردان بحق محمد و خاندان محمد.

پس بسجده ميروى و در سجده ميگوئى: «خدايا دلم در پرده است و عقلم مغلوب و نفسم معيوب و هواى نفس بر من چيره، و طاعتم اندك، و نافرمانيم بسيار، و زبانم بگناهان اقرار كند، و بعيبهايم اعتراف دارد، پس چه چاره كنم اى داناى ناديدنيها! و اى پرده پوش عيبها! و اى آمرزنده گناهان! بيامرز همه گناهانم را اى آمرزنده، و بپوشان بر من اى پوشاننده، بحق محمد و خاندان پاكش، و بمهرت اى مهربانترين مهربانان.


تبیین کلام خورشید در مورد امیرالمومنین(ع) توسط رسول الله(ص)


بحارالانوار   ج۳۵   ص۲۷۶  

۵-  إِرْشَادُ الْقُلُوبِ، بِالْإِسْنَادِ إِلَى الْبَاقِرِ ع قَالَ لَمَّا كَثُرَ قَوْلُ الْمُنَافِقِينَ وَ حُسَّادُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع فِيمَا يُظْهِرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنْ فَضْلِ عَلِيٍّ ع وَ يَنُصُّ عَلَيْهِ وَ يَأْمُرُ بِطَاعَتِهِ وَ يَأْخُذُ الْبَيْعَةَ لَهُ عَلَى كُبَرَائِهِمْ وَ مَنْ لَا يُؤْمِنُ غَدَرَهُ وَ يَأْمُرُهُمْ بِالتَّسْلِيمِ عَلَيْهِ بِإِمْرَةِ الْمُؤْمِنِينَ وَ يَقُولُ لَهُمْ إِنَّهُ وَصِيِّي وَ خَلِيفَتِي وَ قَاضِي دَيْنِي وَ مُنْجِزُ عِدَتِي وَ الْحُجَّةُ لِلَّهِ عَلَى خَلْقِهِ مِنْ بَعْدِي مَنْ أَطَاعَهُ سَعِدَ وَ مَنْ خَالَفَهُ ضَلَّ وَ شَقِيَ قَالَ الْمُنَافِقُونَ لَقَدْ ضَلَّ مُحَمَّدٌ فِي ابْنِ عَمِّهِ عَلِيٍّ وَ غَوَى وَ جُنَّ وَ اللَّهِ مَا أَفْتَنَهُ فِيهِ وَ حَبَّبَهُ إِلَيْهِ إِلَّا قَتْلُ الشُّجْعَانِ وَ الْأَقْرَانِ وَ الْفُرْسَانِ يَوْمَ بَدْرٍ وَ غَيْرِهَا مِنْ قُرَيْشٍ وَ سَائِرِ الْعَرَبِ وَ الْيَهُودِ وَ إِنَّ كُلَّ مَا يَأْتِينَا بِهِ وَ يُظْهِرُ فِي عَلِيٍّ مِنْ هَوَاهُ وَ كُلُّ ذَلِكَ يَبْلُغُ رَسُولَ اللَّهِ ص حَتَّى اجْتَمَعَتِ التِّسْعَةُ الْمُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فِي دَارِ الْأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ التَّمِيمِيِّ وَ كَانَ يَسْكُنُهَا فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ صُهَيْبٌ الرُّومِيُّ وَ هُمُ التِّسْعَةُ الَّذِينَ إِذَا عُدَّ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ مَعَهُمْ كَانَ عِدَّتُهُمْ عَشَرَةً وَ هُمْ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ وَ عُثْمَانُ وَ طَلْحَةُ وَ الزُّبَيْرُ وَ سَعْدٌ وَ سَعِيدٌ وَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ وَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فَقَالُوا لَقَدْ أَكْثَرَ مُحَمَّدٌ فِي حَقِّ عَلِيٍّ حَتَّى لَوْ أَمْكَنَهُ أَنْ يَقُولَ لَنَا اعْبُدُوهُ لَقَالَ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ لَيْتَ مُحَمَّداً أَتَانَا فِيهِ بِآيَةٍ مِنَ السَّمَاءِ كَمَا آتَاهُ اللَّهُ فِي نَفْسِهِ مِنَ الْآيَاتِ مِثْلَ انْشِقَاقِ الْقَمَرِ وَ غَيْرِهِ فَبَاتُوا تِلْكَ لَيْلَتَهُمْ فَنَزَلَ نَجْمٌ مِنَ السَّمَاءِ حَتَّى صَارَ فِي ذِرْوَةٍ بِجِدَارِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع مُتَعَلِّقاً يُضِي‏ءُ فِي سَائِرِ الْمَدِينَةِ حَتَّى دَخَلَ ضِيَاؤُهُ فِي الْبُيُوتِ وَ فِي الْآبَارِ وَ فِي الْمَغَارَاتِ وَ فِي الْمَوَاضِعِ الْمُظْلِمَةِ مِنْ بُيُوتِ النَّاسِ فَذُعِرَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ ذُعْراً شَدِيداً وَ خَرَجُوا وَ هُمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ النَّجْمَ عَلَى دَارِ مَنْ نَزَلَ وَ لَا أَيْنَ هُوَ  مُتَعَلِّقٌ وَ لَكِنْ يَرَوْنَهُ عَلَى بَعْضِ مَنَازِلِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَلَمَّا سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ ص ضَجِيجَ النَّاسِ خَرَجَ إِلَى الْمَسْجِدِ وَ نَادَى فِي النَّاسِ مَا الَّذِي أَرْعَبَكُمْ وَ أَخَافَكُمْ هَذَا النَّجْمُ عَلَى دَارِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَقَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَ فَلَا تَقُولُونَ لِمُنَافِقِيكُمُ التِّسْعَةِ الَّذِينَ اجْتَمَعُوا فِي أَمْسِكُمْ فِي دَارِ صُهَيْبٍ الرُّومِيِّ فَقَالُوا فِيَّ وَ فِي عَلِيٍّ أَخِي مَا قَالُوهُ وَ قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ لَيْتَ مُحَمَّداً أَتَانَا فِيهِ بِآيَةٍ مِنَ السَّمَاءِ كَمَا أَتَانَا بِآيَةٍ فِي نَفْسِهِ مِنْ شَقِّ الْقَمَرِ وَ غَيْرِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هَذَا النَّجْمَ مُتَعَلِّقاً عَلَى مَشْرَبَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ بَقِيَ إِلَى أَنْ غَابَ كُلُّ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ وَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ص صَلَاةَ الْفَجْرِ مُغَلِّساً وَ أَقْبَلَ النَّاسُ يَقُولُونَ مَا بَقِيَ نَجْمٌ فِي السَّمَاءِ وَ هَذَا النَّجْمُ مُعَلَّقٌ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص هَذَا حَبِيبِي جَبْرَئِيلُ قَدْ أَنْزَلَ عَلَى هَذَا النَّجْمِ قُرْآناً تَسْمَعُونَهُ ثُمَّ قَرَأَ وَ النَّجْمِ إِذا هَوى ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى ثُمَّ ارْتَفَعَ النَّجْمُ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ وَ الشَّمْسُ قَدْ بَزَغَتْ وَ غَابَ النَّجْمُ فِي السَّمَاءِ فَقَالَ بَعْضُ الْمُنَافِقِينَ لَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَمَرَ هَذِهِ الشَّمْسَ فَنَادَتْ بِاسْمِ عَلِيٍّ وَ قَالَتْ هَذَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ فَهَبَطَ جَبْرَئِيلُ فَخَبَّرَ النَّبِيَّ بِمَا قَالُوا وَ كَانَ ذَلِكَ فِي لَيْلَةِ الْخَمِيسِ وَ صَبِيحَتِهِ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْكَرِيمِ عَلَى النَّاسِ وَ قَالَ اسْتَدْعَوْا لِي عَلِيّاً مِنْ مَنْزِلِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الْحَسَنِ إِنَّ قَوْماً مِنْ مُنَافِقِي أُمَّتِي مَا قَنِعُوا بِآيَةِ النَّجْمِ حَتَّى قَالُوا لَوْ شَاءَ مُحَمَّدٌ لَأَمَرَ الشَّمْسَ أَنْ تُنَادِيَ بِاسْمِ عَلِيٍّ وَ يَقُولَ هَذَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ فَإِنَّكَ يَا عَلِيُّ فِي غَدٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ تَخْرُجُ مَعِي إِلَى بَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَقِفْ نَحْوَ مَطْلَعِ الشَّمْسِ فَإِذَا بَزَغَتِ الشَّمْسُ فَادْعُ بِدَعَوَاتٍ أَنَا أُلَقِّنُكَ إِيَّاهَا وَ قُلْ لِلشَّمْسِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا خَلْقَ اللَّهِ الْجَدِيدَ وَ اسْمَعْ مَا تَقُولُ لَكَ وَ مَا تَرُدُّ عَلَيْكَ وَ انْصَرِفْ إِلَيَّ بِهِ فَسَمِعَ النَّاسُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ سَمِعَ التِّسْعَةُ الْمُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَزَالُونَ تُغْرُونَ مُحَمَّداً بِأَنْ يُظْهِرَ فِي ابْنِ عَمِّهِ عَلِيٍّ كُلَّ آيَةٍ وَ لَيْسَ مِثْلُ مَا قَالَ مُحَمَّدٌ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَقَالَ اثْنَانِ مِنْهُمْ وَ أَقْسَمَا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمَا وَ هُمَا أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ إِنَّهُمَا لَيَحْضُرَانِ الْبَقِيعَ حَتَّى يَنْظُرَا وَ يَسْمَعَا مَا يَكُونُ مِنْ عَلِيٍّ وَ الشَّمْسِ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ص الْفَجْرَ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ مَعَهُ فِي الصَّلَاةِ أَقْبَلَ عَلَيْهِ وَ قَالَ قُمْ يَا أَبَا الْحَسَنِ إِلَى مَا أَمَرَكَ اللَّهُ بِهِ وَ رَسُولُهُ فَأْتِ الْبَقِيعَ حَتَّى تَقُولَ لِلشَّمْسِ مَا قُلْتُ لَكَ وَ أَسَرَّ إِلَيْهِ سِرّاً كَانَ فِيهِ الدَّعَوَاتُ الَّتِي عَلَّمَهُ إِيَّاهَا فَخَرَجَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع يَسْعَى إِلَى الْبَقِيعِ حَتَّى بَزَغَتِ الشَّمْسُ فَهَمْهَمَ بِذَلِكَ الدُّعَاءِ هَمْهَمَةً لَمْ يَعْرِفُوهَا وَ قَالُوا هَذِهِ الْهَمْهَمَةُ مَا عَلَّمَهُ مُحَمَّدٌ مِنْ سِحْرِهِ وَ قَالَ لِلشَّمْسِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا خَلْقَ اللَّهِ الْجَدِيدَ فَأَنْطَقَهَا اللَّهُ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ وَ قَالَتْ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ وَ وَصِيَّهُ أَشْهَدُ أَنَّكَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ وَ أَنَّكَ عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ حَقّاً فَارْتَعَدُوا وَ اخْتَلَطَتْ عُقُولُهُمْ وَ انْكَفَئُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص مُسْوَدَّةً وُجُوهُهُمْ تَفِيضُ أَنْفُسُهُمْ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذَا الْعَجَبُ الْعَجِيبُ لَمْ نَسْمَعْ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ لَا مِنَ الْمُرْسَلِينَ وَ لَا فِي الْأُمَمِ الْغَابِرَةِ الْقَدِيمَةِ كُنْتَ تَقُولُ لَنَا إِنَّ عَلِيّاً لَيْسَ بِبَشَرٍ وَ هُوَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ  بِمَحْضَرٍ مِنَ النَّاسِ فِي مَسْجِدِهِ تَقُولُونَ مَا قَالَتِ الشَّمْسُ وَ تَشْهَدُونَ بِمَا سَمِعْتُمْ قَالُوا يَحْضُرُ عَلِيٌّ فَيَقُولُ فَنَسْمَعُ وَ نَشْهَدُ بِمَا قَالَ لِلشَّمْسِ وَ مَا قَالَتْ لَهُ الشَّمْسُ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا بَلْ تَقُولُونَ فَقَالُوا قَالَ عَلِيٌّ لِلشَّمْسِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا خَلْقَ اللَّهِ الْجَدِيدَ بَعْدَ أَنْ هَمْهَمَ هَمْهَمَةً تَزَلْزَلَتْ مِنْهَا الْبَقِيعُ فَأَجَابَتْهُ الشَّمْسُ وَ قَالَتْ وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ يَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ وَ وَصِيَّهُ أَشْهَدُ أَنَّكَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ وَ أَنَّكَ عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ حَقّاً فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَصَّنَا بِمَا تَجْهَلُونَ وَ أَعْطَانَا مَا لَا تَعْلَمُونَ ثُمَّ قَالَ قَدْ تَعْلَمُونَ أَنِّي وَاخَيْتُ عَلِيّاً دُونَكُمْ وَ أَشْهَدْتُكُمْ أَنَّهُ وَصِيِّي فَمَا ذَا أَنْكَرْتُمْ عَسَاكُمْ تَقُولُونَ مَا قَالَتْ لَهُ الشَّمْسُ إِنَّكَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِأَنَّكَ أَخْبَرْتَنَا بِأَنْ اللَّهَ هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ فِي كِتَابِهِ الْمُنْزَلِ عَلَيْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَيْحَكُمْ وَ أَنَّى لَكُمْ بِعِلْمِ مَا قَالَتْ لَهُ الشَّمْسُ أَمَّا قَوْلُهَا إِنَّكَ الْأَوَّلُ فَصَدَقَتْ إِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ مِمَّنْ دَعَوْتُهُ إِلَى الْإِيمَانِ مِنَ الرِّجَالِ وَ خَدِيجَةُ مِنَ النِّسَاءِ وَ أَمَّا قَوْلُهَا الْآخِرُ فَإِنَّهُ آخِرُ الْأَوْصِيَاءِ وَ أَنَا خَاتَمُ الْأَنْبِيَاءِ وَ خَاتَمُ الرُّسُلِ وَ أَمَّا قَوْلُهَا الظَّاهِرُ فَإِنَّهُ ظَهَرَ عَلَى كُلِّ مَا أَعْطَانِيَ اللَّهُ مِنْ عِلْمِهِ فَمَا عَلِمَهُ مَعِي غَيْرُهُ وَ لَا يَعْلَمُهُ بَعْدِي سِوَاهُ وَ مَنِ ارْتَضَاهُ لِسِرِّهِ مِنْ وُلْدِهِ وَ أَمَّا قَوْلُهَا الْبَاطِنُ فَهُوَ وَ اللَّهِ الْبَاطِنُ عَلَى الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ سَائِرِ الْكُتُبِ الْمُنْزَلَةِ عَلَى النَّبِيِّينَ وَ الْمُرْسَلِينَ وَ مَا زَادَنِيَ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ عِلْمِ مَا لَمْ يَعْلَمُوهُ وَ فَضْلِ مَا لَمْ يُعْطَوْهُ فَمَا ذَا تُنْكِرُونَ فَقَالُوا بِأَجْمَعِهِمْ نَحْنُ نَسْتَغْفِرُ اللَّهَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ عَلِمْنَا مَا تَعْلَمُ لَسَقَطَ الْإِقْرَارُ بِالْفَضْلِ لَكَ وَ لِعَلِيٍّ فَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ لَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ وَ هَذَا فِي سُورَةِ الْمُنَافِقِينَ فَهَذَا مِنْ دَلَائِلِهِ ع

ارشاد القلوب-ترجمه سلگى، ج‏۲، ص: ۱۱۹

(۲) امام عليه السّلام فرمود: وقتى منافقان و حسودان در باره على عليه السّلام به سخن پراكنى پرداختند و حرمت او را نزد پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ديدند كه: به نام او تصريح مى‏كند و مردم را به پيرويش فرا مى‏خواند و برايش از بزرگان‏شان بيعت مى‏گيرد، تا نيرنگشان را خنثى، و به عنوان امير المؤمنين عليه السّلام به او تبريك بگويند و مى‏فرمايد: او وصىّ و خليفه و اداكننده دين و انجام دهنده وصيتهاى من و

حجت خدا بر خلق پس از من است، هر كس او را اطاعت كند، نجات يافته و هر كس با او مخالفت ورزد، گمراه و بدبخت است.

منافقان گفتند: محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در باره پسر عمّش، اشتباه مى‏كند و به بيراهه مى‏رود، و چيزى كه او را فريفته او كرده، كشتن دليران و يكه‏تازان و هماوران «بدر» و غيره از قريش و عرب و يهود است، و هر چه در باره على عليه السّلام مى‏گويد، و از او پشتيبانى به عمل مى‏آورد، از روى هواست، (نعوذ باللَّه) همه اين مطالب به گوشش پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم رسيد و مفسدان نه‏گانه، در خانه «اقرع بن حابس تميمى» اجتماع كردند در آن روز «صهيب رومى» ساكن آن خانه بود.

اين سه نفر گفتند: محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در دوستى على عليه السّلام زياده روى كرده اگر مى‏ توانست دستور بندگى او را هم مى ‏داد. (۱)

نزول ستاره در حقانيّت على عليه السّلام‏

(۲) «سعد ابن ابى وقاص» گفت: اى كاش محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در باره او، نشانه‏اى از آسمان مى‏آورد چنان كه در باره خود، نشانه‏هايى مثل: انشقاق ماه و غيره آورد.

در آن شب همان افراد بيتوته كردند، تا اينكه ستاره‏اى از آسمان آمد و بالاى ديوار خانه على عليه السّلام قرار گرفت، و مدينه را روشن كرد و نورش به درون خانه‏ها و اماكن و جاهاى تاريك رسيد، اهالى شهر وحشت‏زده از خانه‏ها بيرون آمدند و نمى‏دانستند آن ستاره بر بام خانه چه كسى فرود آمده، اما مى‏دانستند بر بام برخى از منازل پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم قرار گرفته است! چون پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم صداى ناله مردم را شنيد، به مسجد رفت و به مردم اعلام داشت: از چه مى‏هراسيد، اين ستاره بر بام خانه على عليه السّلام فرود آمده؟

گفتند: درست است، فرمود: چرا به منافقين نه‏گانه‏اى كه ديروز در خانه‏

«صهيب رومى» اجتماع كردند، و در باره من و برادرم على عليه السّلام سخنها گفتند:

اعتراضى نمى‏كنيد؟ مگر نه يكى از آنان گفت: اى كاش محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نشانه‏اى براى ما در باره على عليه السّلام از آسمان مى‏آورد، همان گونه كه براى خودش آورد؟ و شق القمر كرد، حال خداوند بزرگ اين ستاره را بر بام او معلّق كرده، و تا ناپديد شدن همه ستاره‏ها در آسمان، باقى خواهد ماند. (۱) پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نماز صبح را با غسلى كه براى اين واقعه كرده بود، خواند، مردم به حضور پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم رفتند و اظهار داشتند؛ ستاره‏هاى آسمان ناپديد شدند، ولى اين ستاره همچنان باقى است؟ فرمود: برادرم جبرئيل سوره‏اى براى اين ستاره آورده، كه شما هم مى‏شنويد، و بعد آن را تلاوت نمود:

وَ النَّجْمِ إِذا هَوى‏  ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى‏  وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‏  إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى‏،  عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‏ «۱»: قسم به ستاره چون فرود آيد كه صاحب شما هيچ گاه در گمراهى نبوده. و هرگز به هواى نفس سخن نمى‏گويد سخن او غير وحى خدا نيست او را شديد القوى (جبرئيل) آموخته.

آنگاه در حالى كه مردم مى‏ديدند، ستاره بالا رفت و خورشيد طلوع كرد و آن ستاره در آسمان ناپديد شد.

برخى از منافقان گفتند: اگر مى‏خواست به اين خورشيد، فرمان مى‏داد، تا نام على عليه السّلام را ببرد، و بگويد: او خداى شماست، او را عبادت كنيد، جبرئيل سخن آنها را به اطلاع پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم رساند و اين واقعه در شب پنج شنبه و صبح آن روى داد.

(۱)

سلام خورشيد به على عليه السّلام‏

(۲) پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در ميان مردم فرمود: تا على عليه السّلام را از منزلش، نزد آن حضرت بياورند، و به او فرمود: اى ابو الحسن گروهى از منافقان امت، به آيه نجم، قانع نشدند، تا آنجا كه گفتند: اگر مى‏خواست، به خورشيد فرمان مى‏داد، تا نام على عليه السّلام را ببرد و بگويد: او خداى شما است، او را عبادت كنيد، حال تو پس از نماز صبح، به بقيع برو و به طرف خورشيد بايست، هنگامى كه طلوع كرد، دعاهايى را كه به تو آموزش خواهم داد بخوان و به خورشيد، بگو: سلام بر تو اى خلق تازه خدا، و آنچه به تو پاسخ داد نزد من بازگردد و برايم بگو.

مردم و آن نه نفر اين بيانات را شنيدند و به يك ديگر گفتند: شما محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را وامى‏داريد، كه در باره پسر عمش، نشانه‏اى ظاهر سازد و امروز چيز جديدترى ابراز كرده دو نفر از آنها، قسم ياد كردند كه بايد، در بقيع حاضر شويم تا جريان على عليه السّلام و خورشيد را به بينيم.

پس از نماز جماعت صبح روز بعد، پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به على عليه السّلام دستور داد، كه به بقيع برود و امر خدا و رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را اجرا كند، آنگاه دعاهايى را به او آموخت.

امام على عليه السّلام با شتاب به بقيع رفت، تا اينكه خورشيد طلوع نمود و دعاها را زمزمه كرد، ولى مردم نمى‏دانستند، چه مى‏خواند لذا گفتند: اين همان جادويى است كه محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به او آموخته است.

آنگاه به خورشيد سلام داد و با زبانى بليغ سخن گفت، و خورشيد در جواب گفت: سلام بر تو اى برادر و وصى پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم شهادت مى‏دهم كه تو اول و آخر و ظاهر و باطن و بنده خدا و حقيقتا برادر پيامبرى! مردم از اين صحنه آشفته و پريشان شدند و سراسيمه به پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم پناه‏

بردند و خود را نكوهش مى‏كردند آنگاه پرسيدند: اى پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اين چه كار شگفت اندر شگفتى است كه از هيچ پيامبر و فرستاده مرسل و امّتهاى گذشته، نشنيده‏ايم؟ آيا مى‏گويى: على عليه السّلام از جنس بشر نيست و خداى خود و او را عبادت كنيم؟ پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در جمع مردم در ميان مسجد فرمود: آنچه خورشيد گفت، مى‏گوييد و به آن چه شنيده‏ايد شهادت مى‏دهيد؟

مردم گفتند: على عليه السّلام مى‏آيد و جريان را نقل مى‏كند و ما مى‏شنويم و شهادت مى‏دهيم به آنچه براى خورشيد گفت و آنچه خورشيد به او پاسخ داد؟

فرمود: نه بلكه شما بايد آنچه ديده و شنيده‏ايد، بگوييد: مردم هم ماجرا را شرح دادند.

(۱)

سخن پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در شأن على عليه السّلام‏

(۲) پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود: خدا را سپاس بر آنچه به ما اختصاص داد و چيزهايى عطا كرد كه از درك آن ناتوانيد، حال دريافتيد كه من با على عليه السّلام عقد اخوت بستم و نه با شما، و شما را به شهادت مى‏طلبم كه او وصىّ من است، پس چرا منكر او مى‏شويد و آنچه خورشيد برايش گفت، نمى‏گوييد؟

انّك الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ؟

گفتند: اى پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم از اين جهت نمى‏گوييم كه به ما آموخته‏اى كه اين صفات در قرآن است (و براى خداست)؟ فرمود: شما نمى‏دانيد، گفتار خورشيد چه تأويلى دارد.

اما اين كه گفت: «انّك الاوّل»، درست گفته، زيرا او نخستين مرد ايمان آورنده به خدا و پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اوست و خديجه جزء زنها بود.

اما اينكه گفت: «آخر»، چون او آخرين اوصيا و من آخرين پيامبران و خاتم آنها هستم.

اما اينكه گفت: «ظاهر»، زيرا او ظاهر كرد، آنچه خدا به من آموخته است و به كسى همراه من جز او نياموخت، و پس از من جز او و فرزندان برگزيده‏اش كسى نمى‏داند.

اما اينكه گفت: «باطن»، سوگند به خدا او علم اولين و آخرين و ساير كتب آسمانى، و آنچه خدا به من آموخته و شما نمى‏ دانيد، در خود دارد و برترى به او داده كه به شما نداده، پس چرا منكر مى‏شويد؟ پس از آن همگى در پاسخ گفتند:

ما از خدا طلب بخشش داريم، اگر آنچه شما مى‏ دانيد، به ما هم داده مى‏شد، اقرار به فضل تو و على عليه السّلام صورت نمى‏ گرفت، پس از خدا بر ايمان استغفار كن، سپس اين آيه نازل شد:

سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ «۱»: اى پيامبر، تو بر ايشان آمرزش بخواهى يا نخواهى حالشان يكسان است خدا هرگز آنها را نمى‏بخشد، كه همانا قوم نابكار را خدا هيچ گاه هدايت نمى ‏كند.